Aktualności

Praca

Praca

Kongres IAEVG 2018 w Goeteborgu

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 
W dniach 2-4 października 2018 r., w Goeteborgu (Szwecja), odbył się Kongres Międzynarodowego Stowarzyszenia Doradztwa Edukacyjnego i Zawodowego (International Association for Educational and Vocational Guidance – IAEVG).
W Kongresie jako reprezentanci polskiego Centrum Eurodoradztwa wzięli udział: przedstawiciel Departamentu Rynku Pracy MRPiPS i przedstawiciel Departamentu Strategii, Kwalifikacji i Kształcenia Zawodowego MEN.

Organizatorzy Kongresu zaproponowali jako tematy wiodące następujących pięć zagadnień:
1. zmiany w dostępie do usług poradnictwa kariery i doradztwa,
2. zmiany w systemie kształcenia praktyków poradnictwa kariery,
3. nowe teorie, modele i strategie poradnictwa kariery i doradztwa adresowane do migrantów i uchodźców,
4. rola ICT i mediów społecznościowych w poradnictwie kariery i doradztwie,
5. poradnictwo kariery i doradztwo w kontekście zmieniającej się sytuacji na rynku pracy.
Kongres otworzyła i powitała uczestników Pani Karin Asplund, przewodnicząca szwedzkiego Stowarzyszenia Doradców Zawodowych (Swedish Association of Guidance Counsellors). Pani K. Asplund poinformowała, że w wydarzeniu bierze udział 760 uczestników, z czego 60% spoza Szwecji.
Oficjalnego otwarcia Kongresu dokonała Pani Suzanne Bulteel, przewodnicząca Międzynarodowego Stowarzyszenia Doradztwa Edukacyjnego i Zawodowego. Pani S. Bulteel nawiązała do tytułu wydarzenia – A need for change – i roli oraz znaczenia zmiany we współczesnych teoriach poradnictwa zawodowego.
Jako ostatnia powitała zebranych Pani Nina Alhross, przedstawicielka Krajowego Centrum Eurodoradztwa Szwecja (National Euroguidance Centre). Pani N. Alhroos zwróciła uwagę zebranych na zaangażowanie Sieci Eurodoradztwo w przygotowanie wydarzenia i zachęciła do odwiedzenia stoiska promocyjnego Sieci.

Pierwszy wykład pt.: „Migracje, uczenie się i włączenie społeczne” wygłosił Pan Andreas Feijes, profesor na Wydziale Badań Edukacji Osób Dorosłych Uniwersytetu w Linkoping. Pan A. Feijes przedstawił zebranym następujące informacje:
- W latach 2014-2018 liczba osób ubiegających się o azyl w Szwecji osiągnęła najwyższy w historii poziom w przeliczeniu na liczbę obywateli (per capita).
- Szwecja jest w grupie czterech państw europejskich, które otrzymują największą liczbę wniosków o przyznanie azylu.
- Rząd szwedzki pracuje nad zmianami w polityce migracyjnej. Priorytetem będą rozwiązania mające na celu wsparcie osób dorosłych w nauce języka szwedzkiego.
W budżecie państwa na kolejny rok zaplanowano na ten cel kwotę 4 bln SEK.
Drugi wykład pt.: „Szkoła jako ustrukturalizowana możliwość awansu w społeczeństwie multikulturowym” wygłosił Pan Matts Trondman, profesor na Wydziale Kulturoznawstwa Uniwersytetu im. Karola Linneusza. Pan M. Trondman zachęcił uczestników Kongresu do refleksji na następujące tematy:
- W jaki sposób instytucje edukacyjne mogą wspierać imigrantów w procesie włączenia społecznego?
- Na czym polega specyfika funkcjonowania społeczeństwa multikulturowego?
- Jakie są oczekiwania normatywne w kontekście struktury awansu społecznego imigrantów?
- Na ile istotne dla imigrantów są pojęcia takie jak „przynależność” i „autonomia”?
Kolejnym punktem programu było sympozjum pt.: „Zmiana perspektyw w celu promowania wrażliwości kulturowej”. Sympozjum poprowadził Pan Gideon Arulmani, profesor Fundacji The Promise. W czasie sympozjum prezentacje przedstawili: Pan Mark Watson, profesor Uniwersytetu im. Nelsona Mandeli, Pan Ronald Sultana, profesor Uniwersytetu Maltańskiego i Pani Asa Sundelin, starszy wykładowca Uniwersytetu w Sztokholmie.
Pan G. Arulmani wprowadził zebranych w problematykę kulturowego uczenia się (cultural learning) i jego odniesień do kulturowej gotowości (cultural preparedness). Kulturowe uczenie się zarezerwowane jest dla gatunku ludzkiego i dokonuje się jedynie poprzez uczestnictwo w kulturze, wystarczy intencja i identyfikacja źródła informacji. Elementami kulturowego uczenia się są wartości określane w danej kulturze jako ważne i zachowania postrzegane jako obowiązkowe. To sposób, w jaki kultura wpływa na człowieka.
Pan M. Watson zwrócił uwagę na teorię systemową ram rozwoju kariery (Framework of Career Development), autorstwa Pattona i McMahona (2014). W teorii tej kluczową rolę odgrywają trzy kręgi: indywidualne wartości, system społeczny i środowisko zewnętrzne. Osoba korzystająca z usług poradnictwa kariery wnosi w proces doradczy elementy dotychczasowego dziedzictwa kulturowego, co jest szczególnie istotne w przypadku imigrantów, przy jednoczesnej otwartości na nowe doświadczenia kulturowe. Nie należy rozpatrywać procesu doradczego w kategoriach jednostronnej transmisji przekonań i wartości; interakcje mają charakter dynamiczny co oznacza, że kultury reprezentowane przez doradcę i klienta nawzajem się przenikają. Kolejnym istotnym elementem jest relacja pomiędzy etnocentryzmem a etnorelatywizmem. Etnocentryzm zakłada, iż kultura, jaką reprezentuje jednostka jest najważniejszym punktem odniesienia dla całej otaczającej ją rzeczywistości (Bennet, 1993), z kolei etnorelatywizm głosi, że kultura może być w pełni rozumiana tylko w relacji do innej kultury i każde zachowanie należy sytuować w kontekście kulturowym (Bennet, 1993). Etnorelatywizm promuje elastyczne podejście do procesu doradztwa, krótkoterminowe działania nastawione na doraźne efekty i uwzględnianie potrzeb jednostki w kontekście potrzeb społeczności (Watson, 2006).
Pan R. Sultana odniósł się do roli i znaczenia kultury globalnego południa (global south) czyli takich państw europejskich jak Portugalia, Hiszpania, Włochy, Grecja i Cypr oraz krajów północnej Afryki w rozwijaniu usług całożyciowego poradnictwa zawodowego. Globalne południe często przeciwstawiane bywa kulturze globalnej północy (global north) i jej dominującej roli w kształtowaniu teorii, metodologii i praktyki poradnictwa zawodowego i doradztwa kariery. Kultura globalnego południa pozostaje w opozycji do kluczowego znaczenia przypisywanego rozmowie doradczej i wywiadowi jako najważniejszym elementom procesu doradztwa, konieczności zachowania dystansu pomiędzy praktykiem poradnictwa a jego klientem oraz podkreślaniu wagi zainteresowań i zdolności. Kolejną sporną kwestią jest postrzeganie klienta w kategorii odrębnej jednostki/indywidualności (typowe dla kultury globalnej północy) kontra sytuowanie go w szerszej perspektywie rodzinnej/grupowej (cecha kultury globalnego południa). Ww. kwestie zostały bardziej szczegółowo omówione w dwóch publikacjach naukowych autorstwa Boaventury de Sousa Santos – „Poradnictwo kariery dla sprawiedliwości społecznej” (Career Guidance for Social Justice) i „Poradnictwo kariery dla emancypacji” (Career Guidance for Emancipation).
Pani A. Sundelin skoncentrowała się na zagadnieniach wrażliwości kulturowej w kontekście migracji. Kultura to zestaw znaczeń jakie jednostka przypisuje rzeczywistości (Arulmani, 2018). Migracje mają istotny wpływ na narrację jednostki w obszarze planowania i rozwijania kariery zawodowej. W związku z powyższym praktycy poradnictwa zawodowego powinni rozwijać w sobie wrażliwość na znaczenie wpływu doświadczeń migracyjnych jednostki na proces doradczy. Dotyczy to zarówno obszarów planowania, celów, podejmowanych wyborów, jak i analizowanych możliwości. Aby proces doradczy i praca z klientem posiadającym doświadczenia migracyjne były satysfakcjonujące dla obu stron konieczne jest pogłębianie wiedzy na temat kultury krajów, z których pochodzą imigranci, wzmacnianie relacji, wsparcie i nastawienie na współpracę.

Drugi dzień Kongresu rozpoczął się od sympozjum pt.: „Teorie i praktyka poradnictwa kariery na rzecz zmiany”. Sympozjum poprowadził Pan Anders Loven. W czasie sympozjum prezentacje przedstawiły: Pani Mary McMahon, doktor Uniwersytetu w Queensland, Pani Nancy Arthur, profesor Uniwersytetu w Calgary, Pani Roberta Neault, przewodnicząca Kanadyjskiej Fundacji Rozwoju Kariery i Pani Jenny Bimrose, profesor Uniwersytetu w Warwick.
Pani M. McMahon przedstawiła zebranym przegląd teorii poradnictwa zawodowego, począwszy od modelu Parsons’a (1909), poprzez Hollanda (1959, 1997), Super’a (1953, 1992) i Krumboltz’a (1976, 1996). Teorie poradnictwa zawodowego ewoluują, dostosowując się do zmieniającego się świata, oczekiwań wobec doradztwa kariery, coraz bardziej zróżnicowanych grup klientów i zyskującego na znaczeniu kontekstu kulturowego. Współczesne teorie poradnictwa zawodowego to m.in.: teoria działań kontekstualnych (Young & Marshall, 2011), teoria chaosu kariery (Bright & Pryor, 2005) czy teoria ram systemowych (McMahon & Patton, 2018).
Pani N. Arthur zachęciła uczestników Kongresu do refleksji na następujące tematy:
- W jaki sposób teorie i modele poradnictwa zawodowego uwzględniają kontekst kulturowy osoby korzystającej z usług doradztwa kariery?
- W jaki sposób osoba poszukująca wsparcia praktyka poradnictwa zawodowego odnosi się w procesie doradczym do swoich doświadczeń kulturowych?
- W jaki sposób praktyk poradnictwa zawodowego postrzega własny kontekst kulturowy i kontekst kulturowy klientów?
Kontekst kulturowy wpływa na sposób, w jaki jednostka konceptualizuje pracę, a w dalszej kolejności podejmuje decyzje dotyczące rozwoju kariery zawodowej, jednak w opinii p. N. Arthur ww. problematyka w niewystarczający sposób reprezentowana jest w teoriach planowania kariery. Zagadnieniom kontekstu kulturowego i jego powiązaniom z doradztwem kariery poświęcona będzie najnowsza publikacja naukowa autorki, która niebawem ukaże się drukiem. Roboczy tytuł wydawnictwa to „Culture-Infused Career Counselling”.
Pani R. Neault przedstawiła założenia Modelu zaangażowania pracownika (Employee Engagement Model), który składa się z następujących czterech elementów: docenienie, zaangażowanie, równość i wkład. Każdy z ww. elementów w znaczący sposób wpływa na poziom satysfakcji zawodowej i wyniki osiągane w pracy przez jednostkę.
Pani J. Bimrose odniosła się do zmian, którym podlega współczesny rynek pracy. Do najważniejszych z nich należy zaliczyć deglobalizację, starzenie się społeczeństw, niską aktywność zawodową kobiet i niedopasowanie umiejętności pracowników do oczekiwań pracodawców. Zmienia się też charakterystyka ścieżek zawodowych pracowników, które stają się coraz bardziej wieloobszarowe, złożone i całożyciowe. Zapotrzebowanie na profesjonalne wsparcie ze strony praktyków poradnictwa zawodowego systematycznie wzrasta, podczas gdy władze szczebla krajowego i regionalnego podejmują decyzje o cięciach budżetowych. Praktycy poradnictwa zawodowego często borykają się z różnego rodzaju trudnościami czy barierami, które uniemożliwiają im zastosowanie danej teorii w codziennej pracy z klientem, jednak z drugiej strony to właśnie teorie walidują ich profesjonalny status i podnoszą jakość świadczonych usług.
Kolejne sympozjum pt.: „Zastosowanie podejścia zorientowanego na możliwości w praktyce poradnictwa zawodowego” poprowadził Pan Peter Robertson, profesor Uniwersytetu w Edynburgu. Autorem koncepcji podejścia zorientowanego na możliwości jest filozof i ekonomista Amartya Sen. Podejście tworzą następujące elementy składowe: zasoby, czynniki, wybór, funkcjonalności i zestaw możliwości. Ww. koncepcja może w prosty sposób zostać wykorzystana w doradztwie kariery m.in. z uwagi na fakt, iż jest świeżym, konceptualnym podejściem i sytuuje w centrum uwagi zagadnienia sprawiedliwości społecznej.
W czasie sympozjum prezentacje przedstawili: Pani France Pikard, profesor Uniwersytetu w Laval, Pani Randi Boelskifte-Skovhus, profesor Uniwersytetu VIA i Pani Jo-Anni Joncas, doktorantka Uniwersytetu w Laval.
Pani F. Pikard poinformowała o rezultatach inicjowanych przez siebie badań prowadzonych w oparciu o założenia podejścia zorientowanego na możliwości w praktyce poradnictwa zawodowego. Zainteresowania badawcze prelegentki koncentrują się na analizie wyborów podejmowanych przez młodych ludzi na potrzeby planowania i rozwijania ścieżki edukacyjnej i zawodowej. Szczególnym zainteresowaniem badaczki cieszą się środowiska defaworyzowane, skupiające imigrantów i osoby o niskich kwalifikacjach zawodowych.
Pani R. Boelskifte-Skovhus zastosowała podejście zorientowane na możliwości w badaniach jakości usług doradztwa kariery adresowanych do uczniów szkół ponadpodstawowych w wieku 14-17 lat. Jako narzędzia badawcze wykorzystane zostały kwestionariusze ankietowe oraz pogłębione wywiady z respondentami. Pozyskane dane wskazują, że uczniowie postrzegają doradztwo kariery jako istotną formę wsparcia jednak decyzje dotyczące wyboru dalszej ścieżki edukacji podejmowane są w uzgodnieniu z rodzicami, a w drugiej kolejności w oparciu o informacje pozyskiwane od rówieśników. Praktycy poradnictwa zawodowego wymieniani są w dalszej kolejności i wpływ ich działań na decyzje edukacyjne uczniów ma charakter jedynie pośredni.
Pani J-A. Joncas przedstawiła wstępne wyniki badania losów edukacyjnych przedstawicieli jednej z trzech rdzennych grup ludności w Kanadzie – kanadyjskich Indian. Badanie przeprowadzone zostało z wykorzystaniem podejścia zorientowanego na możliwości. Pozyskane dane wskazują, iż kanadyjscy Indianie są grupą defaworyzowaną na rynku edukacyjnym – jedynie ok. 5% Indian posiada dyplom ukończenia wyższej uczelni, dla porównania w odniesieniu do innych grup społecznych ww. wskaźnik sytuuje się na poziomie powyżej 25%. Całość zebranego materiału badawczego zostanie opracowana i opublikowana w rozprawie doktorskiej prelegentki.
W dalszej części Kongresu miał miejsce panel dyskusyjny pt.: „Praktyka całożyciowego poradnictwa zawodowego i rozwój polityki w krajach nordyckich”. Dyskusję poprowadził Pan Raimo Vuorinen, profesor Uniwersytetu w Jyvaskyla. Uczestniczkami panelu były Panie: Antra Carlsen, przewodnicząca Norweskiej Sieci Uczenia się Dorosłych, Carla Tonder-Jessing, przewodnicząca duńskiego Stowarzyszenia Doradców Zawodowych, Sara Dahl, przedstawicielka szwedzkiej Krajowej Agencji ds. Edukacji, Fjola-Maria Larusdottir, przedstawicielka islandzkiego Centrum Edukacji i Szkolenia i Anna Toni, przedstawicielka fińskiego Ministerstwa Spraw Społecznych.
Podsumowując rezultaty panelu Pan R.Vuorinen zwrócił uwagę zebranych na mocne strony współpracy państw nordyckich w obszarze rozwijania całożyciowego poradnictwa zawodowego, do których należy zaliczyć:
- zgodność co do postrzegania całożyciowego poradnictwa zawodowego jako elementu polityki uczenia się przez całe życie i włączenia społecznego,
- rosnące znaczenie problematyki całożyciowego poradnictwa zawodowego, która na przestrzeni ostatnich dwóch dekad stała się znaczącym elementem polityk publicznych,
- rosnąca świadomości konieczności postrzegania doradztwa kariery jako zagadnienia międzysektorowego,
- postępująca profesjonalizacja usług poradnictwa zawodowego.

Prezentację zamykającą w czasie trzeciego, ostatniego dnia Kongresu przedstawił Pan James P. Sampson, emerytowany profesor Uniwersytetu Floryda. Prezentacja nosiła tytuł „Media społecznościowe i ewoluująca rola doradcy. Możliwości i wyzwania”.
Pan J. P. Sampson zwrócił uwagę zebranych na następujące elementy:
- rosnąca popularność technologii komputerowej i mediów społecznościowych stawia coraz nowe wymagania przed praktykami poradnictwa zawodowego i instytucjami, które oferują usługi poradnictwa i doradztwa,
- technologia oferuje nowe możliwości pracy z klientem, które do niedawna były niedostępne dla praktyków poradnictwa,
- coraz większego znaczenia nabierają kompetencje i umiejętności praktyków poradnictwa zawodowego w obszarze posługiwania się technologią komputerową,
- pojawia się wyzwanie adresowane zarówno do instytucji, jak i państw europejskich by nowoczesna technologia stała się elementem realizacji usług doradztwa i poradnictwa zawodowego.
Jeśli rozwijanie technologii komputerowej (ICT) w poradnictwie zawodowym i doradztwie służy jedynie dostarczaniu informacji oznacza to, iż potencjał ICT wykorzystywany jest w niewielkim stopniu i nie przyczynia się ani do rozwijania polityk całożyciowego poradnictwa zawodowego, ani systemu zintegrowanych usług. Aby uniknąć fragmentacji wciąż aktualne pozostaje zalecenie dotyczące tworzenia warunków do synergii pomiędzy podmiotami zaangażowanymi w realizację usług poradnictwa zawodowego i doradztwa na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym.
Pan J. P. Sampson odniósł się do możliwości, jakie oferuje praktykom poradnictwa zawodowego korzystanie z nowoczesnej technologii i mediów społecznościowych. Deklarowane przez praktyków postawy wobec ww. mediów można scharakteryzować następująco:
1) sposób na dostarczanie informacji,
2) narzędzie bezpośredniej komunikacji,
3) interaktywna przestrzeń pracy,
4) bodziec do zmian strategicznych i reform.
Następnie Pan J. P. Sampson krótko scharakteryzował każdą z powyższych postaw praktyków poradnictwa zawodowego.
Ad. 1) Praktyk poradnictwa zawodowego ocenia media społecznościowe jako przydatne narzędzie służące dostarczaniu aktualnej informacji, docenia popularność mediów i ich „widoczność”. Występuje w roli eksperta kontaktującego się z jednostką/klientem.
Ad. 2) Praktyk poradnictwa zawodowego postrzega media społecznościowe jako użyteczną alternatywę dla realizacji usług. Zwraca uwagę na ich dostępność i dostrzega potencjał zmiany w odniesieniu do zrutynizowanego sposobu pracy z klientem. Pojawiają się refleksje, wątpliwości i pewien rodzaj sceptycyzmu wobec własnych kompetencji w obszarze ICT.
Ad. 3) Praktyk poradnictwa zawodowego ocenia media społecznościowe jako narzędzie do inicjowania i rozwijania współpracy w obszarze poradnictwa zawodowego. Jest otwarty na interakcje i gotowy adaptować się do dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości. ICT to przede wszystkim nowe możliwości pracy z klientem indywidualnym i grupą ale też sposób na wymianę doświadczeń z innymi praktykami i uczenie się od siebie nawzajem. Praktyk poradnictwa przyjmuje rolę facylitatora procesów.
Ad. 4) Praktyk poradnictwa zawodowego ocenia media społecznościowe jako sposób na aktywne uczestnictwo w procesie rozwijania i doskonalenia usług poradnictwa zawodowego i doradztwa. Jest zainteresowany wywieraniem wpływu i kreowaniem nowych rozwiązań. Podejmowane interwencje obejmują nie tylko klienta, czy grupę klientów ale też szersze kręgi, np.: członków lokalnej społeczności. Praktyk poradnictwa przyjmuje rolę inicjatora i uczestnika zmian.
Oficjalnego zamknięcia Kongresu dokonała Pani Karin Asplund, przewodnicząca szwedzkiego Stowarzyszenia Doradców Zawodowych.

Zachęcamy do zapoznania się z dodatkowymi informacjami dostępnymi na stronie Kongresu IAEVG.
Copyright © 2018 Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Wszelkie prawa zastrzeżone