Seminarium Cross Border 2016

W dniach 1-2 czerwca 2016 r. w Poczdamie (Niemcy) miało miejsce 11. seminarium Cross Border. Dwudniowe spotkanie praktyków i teoretyków w zakresie poradnictwa zawodowego zostało zorganizowane przez zespół Euroguidance z Niemiec. W seminarium wzięli udział przedstawiciele: Austrii, Chorwacji, Czech, Niemiec, Polski, Portugalii, Rumunii, Serbii, Słowacji, Słowenii, Węgier, a także eksperci i goście z Belgii, Finlandii, Szwecji i USA.


Głównym tematem tegorocznego seminarium Cross Border było „Poradnictwo zawodowe międzykulturowe i międzynarodowe – integracja migrantów i mniejszości narodowych” (Cross Cultural Guidance and International Careers – Integrating Migrants and Minorities).
Temat seminarium nawiązywał do aktualnej sytuacji w Europie, związanej zarówno z napływem dużej liczby uchodźców politycznych, jak i imigrantów ekonomicznych oraz ich problemami z dostosowaniem się do reguł panujących w Unii Europejskiej. Zwrócono również uwagę na problemy z adaptacją do warunków i norm panujących w danym kraju, które mają zamieszkujący je od pokoleń przedstawiciele mniejszości narodowych/etnicznych. Przywiązani bardzo silnie do swoich tradycji, mają ogromne problemy z dostosowaniem się panujących powszechnie reguł (np. mniejszość romska).
W części plenarnej z prezentacjami wystąpili zaproszeni w charakterze ekspertów:
•    Pan Sascha Meinert, politolog i Dyrektor Instytutu Analiz Prospektywnych w Berlinie;
•    Pan Mika Launikari ekspert w dziedzinie całożyciowego poradnictwa zawodowego z Uniwersytetu w Helsinkach;
•    Pani Gloria Barilari, doradca projektu Eurodoradztwo w Agencji Wykonawczej ds. Edukacji, Kultury i Spraw Audiowizualnych, Komisja Europejska.
Prelegenci przybliżyli uczestnikom seminarium problematykę migracji w kontekście przeżyć, które były udziałem migrantów oraz nowej sytuacji, w której się znaleźli. Przedstawili również rozwiązania, które mają na celu ułatwienie migrantom adaptacji w nowym miejscu.
Pan Sascha Meinert w wystąpieniu pt. ”Wyzwania związane z migracją w perspektywie globalnej” (Challenges of Migration in a Global Perspective) podkreślił, że migracje nie są nowym zjawiskiem. Jedną z największych w ostatnich stuleciach była migracja Europejczyków do Stanów Zjednoczonych, kiedy to w okresie od 1820 do 1950 roku, głównie ze względów ekonomicznych, wyemigrowało ok. 1/3 populacji Europejczyków (ok. 60 mln). Zjawisku temu sprzyjały industrializacja i urbanizacja oraz konflikty zbrojne.
Szacuje się, że obecnie ok. 1 mld ludzi to migranci, z tego 770 mln (11% populacji światowej) to migranci wewnętrzni, zaś 250 mln (3,4% populacji światowej) to migranci przemieszczający się między krajami, kontynentami. Z prowadzonych badań wynika, że procent osób migrujących do innych krajów ustawicznie wzrasta. W latach 70. XX wieku grupa migrantów zewnętrznych stanowiła 2,1% populacji, w roku 2016 – 3,4%.
Jak chodzi o Europę najczęściej wybierane przez migrantów kierunki to południe kontynentu, rzadziej północ czy zachód. Związane jest to zapewne z relatywnie łatwiejszym dostępem do południowych krajów Europy (Włochy, Grecja) drogą morską czy lądem przez Turcję. Często przekraczanie granicy następuje w sposób nielegalny. Mówiąc o nielegalnej migracji Pan Meinert wspomniał również o tzw. „ciemnej stronie migracji”, tj. o jej ofiarach zmarłych lub zaginionych. Na mapie świata zaprezentował najbardziej popularne kierunki migracji wraz z liczbą ofiar. Niechlubne pierwsze miejsce w tym zakresie w 2015 roku zajmował kanał przerzutowy na Morzu Śródziemnym, gdzie według oficjalnych danych zaginęło lub zmarło 3.770 osób.
Wśród głównych powodów migracji Pan Meinert wymienił: dyskryminację, represje etniczne i/lub polityczne, ale również mającą podłoże ekonomiczne chęć stworzenia lepszych warunków do życia dla siebie i rodziny.
Migracja to także efekt globalizacji, w tym:
•    łatwość przemieszczania się (obecnie stosunkowo tanie i szybkie),
•    możliwość zapełnienia „wolnych miejsc” pracy przez specjalistów z innego kraju, tzw. „walka o talenty” czy „drenaż talentów”,
•    urbanizacja (według danych m.in. 20% mieszkańców Madrytu i 28% mieszkańców Amsterdamu to osoby, które urodziły się w innym kraju),
oraz konfliktów zbrojnych, niestabilnej sytuacji polityczna w różnych regionach świata, jak również przyczyny środowiskowe: katastrofy naturalne i te wywołane przez człowieka.
Podsumowując swoje wystąpienie prelegent skonkludował, że bez względu na środki zaradcze i zastosowane rozwiązania systemowe, Europa (UE) ze względu na swoje położenie geograficzne oraz warunki społeczno-ekonomiczne w mniejszym lub większym stopniu nadal będzie miejscem, do którego będą dążyli migranci. Jako przyczynę sytuacji, z którą mamy do czynienia obecnie na granicach i w samej Unii Europejskiej, podał stosowaną przez wiele lat przez część krajów członkowskich „narrację zaproszenia” dla wszystkich potrzebujących pomocy.
Pan Mika Launikari podczas prezentacji pt. „Sterowanie różnorodnością w oparciu o podobieństwa – poradnictwo w dobie globalizacji” (Navigating diversities, building upon similarities – Guidance in the era of globalisation), próbował odpowiedzieć m.in. na pytania: „czy na pewno jesteśmy tak różni czy może jednak podobni?”
Wyjazd, a w ekstremalnym przypadku ucieczka z ojczyzny, jak ma to miejsce w przypadku uchodźców, to trudne doświadczenie dla każdego. Najczęściej sytuacja tych osób po dotarciu do nowego miejsca, to nie tylko niepewność jutra, ale także wspomnienia traumatycznych przeżyć i doświadczeń z przeszłości, żal po utracie wszystkiego co mieli. W tym punkcie padły kolejne pytania: „co uchodźca posiada, skoro stracił wszystko?”; „co miałbyś ty gdybyś nagle musiał opuścić swoje miejsce na ziemi?” i prosta odpowiedź: ma swój talent, doświadczenie życiowe i zawodowe. To jest baza, od której powinien w swojej pracy z daną osobą wyjść doradca zawodowy.
Nie jesteśmy tak bardzo różni. Wyznajemy inne religie, pochodzimy z innych kręgów kulturowych, może nieco inne wartości są dla nas ważne, ale wszyscy jesteśmy mieszkańcami jednego wszechświata, jednej planety – Ziemi, na której istnieją tylko granice naturalne (góry, morza), gdyż reszta to tylko ludzki wymysł. Każdy z nas ma jakiś talent, który może pozwolić mu przetrwać bez względu na to pod jaką szerokością geograficzną się znajduje, ważne aby umiał i chciał z niego skorzystać we właściwy sposób.
Życie migranta, to często podróż w nieznane, pełna wyzwań: językowych, kulturowych, zawodowych, to walka ze stereotypami, poprzez które migrant jest postrzegany i „szufladkowany” przez tubylców.
Wyjazd do obcego kraju to początek do działań służb tego kraju, migrant – uchodźca często jest bowiem osobą z traumatycznymi przeżyciami z przeszłości i z obawą o to co teraz, gdy on jest bezpieczny, dzieje się z jego bliskimi, którzy pozostali w kraju ojczystym. To osoba, która w trakcie ucieczki straciła dokumenty, zagubiona w nowym, obcym środowisku, nieznająca języka. Kwestie ustalenia tożsamości to rola innych służb, ale rolą doradcy zawodowego jest pomoc w ustaleniu czy osoba posiada dokumenty potwierdzające posiadane umiejętności i kwalifikacje. Jeśli osoba posiada doświadczenie czy kwalifikacje zawodowe, ale są one nieudokumentowane, doradca może pokierować osobę do odpowiednich instytucji, aby je potwierdzić lub zaktualizować w procesie szkolenia. Doradca (zawodowy) musi nauczyć się postrzegania ludzi niestereotypowo, poprzez ich potencjał intelektualny, organizacyjny, umiejętność nawiązywania relacji międzyludzkich, nie zaś kolor skóry, kraj pochodzenia lub przynależność kulturową czy religijną.
Pani Gloria Barilari w prezentacji, pt. „Platforma online do nauki języka w ramach programu Erasmus+ jako wsparcie dla uchodźców” (The Erasmus+ Online Linguistic Support for Refugees), zaprezentowała koncepcję utworzenia nowego narzędzia Online Linguistic Support (OLS) wspomagającego naukę języka obcego. Pilotażowo narzędzie miało zostać udostępnione w lipcu 2016 roku. Na potrzeby pilotażu narzędzie zostało przygotowane do nauki trzech języków: angielskiego, niemieckiego, francuskiego. W kolejnych etapach rozwoju planuje się poszerzenie jego możliwości także o kursy polskiego czy szwedzkiego.
Planowane jest również, że wsparciem w zakresie kursów zostanie objętych 100 tys. uchodźców. Beneficjentami tego narzędzia będą również studenci studiów wyższych i wolontariusze.
Po części ogólnej seminarium nastąpiła część warsztatowa. Warsztaty poświęcone były poradnictwu zawodowemu ukierunkowanemu głównie na pomoc świadczoną osobom pochodzącym z innych krajów lub należącym do mniejszości narodowych/etnicznych.
Podczas 11. edycji Cross Border uczestnicy mogli wziąć udział w następujących warsztatach:
•    Warsztat nr 1: “Tam i z powrotem” – poradnictwo zawodowe pomiędzy granicami kulturowymi” (Back and Forth - Career Guidance between Cultural Borders), Austria;
•    Warsztat nr 2: “Poradnictwo i wsparcie w obszarze edukacji w Czechach dla nie rodowitych mówców języka” (Guidance and support in the area of education for non-native speakers in the Czech Republic), Czechy;
•    Warsztat nr 3: “Znaczenie tożsamości etnicznej w naszej biografii” (Meaning of ethnic identity in our biography), Chorwacja;
•    Warsztat nr 4: “Aktualne wyzwania dla integracji uchodźców w UE” (Current Challenges of Integrating Refugees in the EU), Niemcy;
•    Warsztat nr 5: „Wykorzystanie różnorodności: alternatywne scenariusze dla przyszłości rynków pracy w Europie” (Making Use of Diversity: Alternative Scenarios for the Future Labour Markets in Europe), Niemcy;
•    Warsztat nr 6: “Innowacyjne podejście do rynku pracy uchodźców” (Innovative approaches for the labour market integration of refugees), Niemcy;
•    Warsztat nr 7: “Rozwijanie kompetencji międzykulturowych” (Developing Inter-Cultural Competences), Niemcy;
•    Warsztat nr 8: “Karty kompetencji – narzędzie do określenia kompetencji w obszarze nauki i poradnictwa zawodowego dla migrantów” (Competence Cards – A toolbox for competence-oriented learning and career guidance for migrants), Niemcy;
•    Warsztat nr 9: „Od jednego kroku w tył – integracja migrantów i młodzieży w trudnej sytuacji” (From One Step Behind – Integrating Migrants and Disadvantaged Young People), Węgry;
•    Warsztat nr 10: „Wiele historii, ta sama godność, Ty i Ja – Czy jesteśmy odpowiedziani za innych?” (Lots of History, the same Dignity, You and Me – Are We responsible for Others?), Polska;
•    Warsztat nr 11: „Kompetencje multikulturowego poradnictwa. Społeczno-emocjonalna rola nauczania” (Multicultural Counselling Competences. The role of social-emotional learning), Rumunia;
•    Warsztat nr 12: “Dialogi skoncentrowane na rozwiązaniach – zasoby pochodzące z różnych kultur” (Solution focused dialogues – resources across cultures), Słowacja;
•    Warsztat nr 13: “ODPOWIEDZIALNY UMYSŁ - Jak opracować praktyczne narzędzia w zakresie poradnictwa zawodowego, zastosowania coachingu i mentoringu”. "Szczęście to druga strona strachu" (RESPONSIBLE MIND - How to develop tools in career guidance and applications of coaching and mentoring in practice. "Happiness is on the other side of fear"), Słowacja;
•    Warsztat nr 14: „Poradnictwo zawodowe dla włączenia społecznego mniejszości: program dla młodzieży romskiej” (Career guidance for social inclusion of minorities: Pilot programs for young Roma), Serbia.
Każdy z warsztatów był prowadzony przez eksperta lub ekspertów z krajów uczestniczących w Cross Border, zaś każdy z uczestników seminarium miał możliwość wzięcia udziału w czterech wybranych warsztatach.
Podczas warsztatów dużą wagę przykładano do tego aby ukazać potrzebę specjalnego podejścia do osób pochodzących z innych kręgów kulturowych czy mniejszości, ukazać im potrzebę dostosowania do warunków panujących w kraju, w którym obecnie mieszkają, ale również ukazać korzyści z faktu dostosowania. Prowadzący warsztaty dzielili się wiedzą nie tylko dotyczą tego jak postępować z migrantami, ale także jak znaleźć do nich właściwe podejście. Wskazywali jak doradca może przygotować się do pracy z grupą czy przedstawicielami tej, niekiedy potrzebującej bardzo specyficznego rodzaju pomocy, społeczności.

Powrót na górę

CEL PROJEKTU

Cel ogólny projektu „Eurodoradztwo Polska” to wspieranie zawodowej i edukacyjnej mobilności obywateli oraz rozwój poradnictwa zawodowego w krajach Europy.

W RESORCIE PRACY

Wydział Pośrednictwa Pracy i Poradnictwa Zawodowego
Departament Rynku Pracy

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
00-513 Warszawa, ul. Nowogrodzka 11
tel. +48 22 5290740 fax: +48 22 5290741

W RESORCIE EDUKACJI

Wydział Kształcenia Zawodowego
Departament Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego

Ministerstwo Edukacji Narodowej
00-918 Warszawa, Al. J.Ch. Szucha 25
tel. +48 22 3474195 fax: +48 22 3474190

Top of Page